X QUANG ÑIEÄN TOAÙN

(COMPUTED RADIOGRAPHY)

BS Nguyeãn Vaên Coâng. TTYK Medic

ÑÒNH NGHÓA:

X quang Ñieän Toaùn laø hình aûnh X quang qui öôùc ñöôïc soá-hoùa (digitalization). Do ñoù hình naøy coù theå ñöôïc xöû lyù thay ñoåi ñoä töông phaûn, ñaäm ñoä neàn theo yù muoán. Vaø coù theå ñöôïc truyeàn taûi ñi ñeán nôi xa theo heä thoáng maïng phuø hôïp cho X Quang vieãn thoâng (Teleradiology).

NGUYEÂN TAÉC:

Hình X quang coù theå chuyeån thaønh hình X quang kyõ thuaät soá baèng nhieàu caùch:

1. Söû duïng maùy queùt (scanner) hoaëc maùy chuïp aûnh kyõ thuaät soá chuïp laïi töø 1 phim X quang coå ñieån: ñaây chæ laø copy cuûa hình X quang coá ñònh khoâng theå xöû lyù ñöôïc.

2. Söû duïng baàu taêng quang vaø aûnh ñöôïc baét laáy (captured) do moät maùy ghi aûnh kyõ thuaät soá. Hình aûnh naøy thöôøng coù ñoä phaân giaõi thaáp vaø heä thoáng thöôøng keành caøng.

3. Heä thoáng CR (Computed Radiography): Duøng baûng coù phosphor löu tröõ (Phosphor plate storage) thay phim X quang coå ñieån ñeå chuïp BN vôùi caùc maùy X quang thoâng thöôøng, sau ñoù seõ ñöôïc ñua vaøo maùy queùt (scanner) duøng tia laser cho hieän hình Xquang. Sau khi queùt xong ta coù ñöôïc aûnh döôùi daïng soá, coøn baûng phosphor löu tröõ seõ ñöôïc ñem ñi xoùa vaø laïi ñöôïc tieáp tuïc chuïp caùc BN khaùc. Hình X quang döôùi daïng soá seõ ñöôïc hieån thò treân caùc maøn hình vi tính thoâng thöôøng cuõng nhö coù theå chuyeån ñi xa qua maïng vi tính. Vaø vaán ñeà löu tröõ, sao luïc cuõng deã daøng qua heä thoáng ñieän toaùn, vaø coù theå ñöôïc sao cheùp, in ra thaønh phim moät caùch nhanh choùng.

Heä thoáng CR Desktop cuûa haõng Lumisys goïn gaøng vaø tieän duïng goàm caùc boä phaän chính:

-Baûng phosphor löu tröõ coù kích thöôùc töø 18x24 cm ñeán 35x43 cm

-Maùy ñoïc baûng phosphor.

-Maøn hình

-Boä phaän xoùa.

Kích thöôùc cuûa 1 hình X quang khoâng phuï thuoác vaøo kích côû baøng phosphor löu tröõ vaø coù dung löôïng chung laø 2048x2510 pixels coù 12-bit ñoä töông phaûn (4096 ñoä xaùm)

SO SAÙNH KYÕ THUAÄT CHUÏP X QUANG ÑIEÄN TOAÙN VÔÙI PHIM X QUANG COÅ ÑIEÅN.

Phim X quang coå ñieån ñaõ ñöôïc söû duïng hôn 100 naêm, do ñoù ñaõ taïo thaønh 1 phaûn xaï coù ñieàu kieän cho caùc BS, muoán ñoïc phim X quang laø phaûi coù taám phim vaø hoäp ñeøn xem phim. Ngoaøi vaán ñeà keành caøng baát tieän trong vieäc di chuyeån phim vaø löu tröõ, phim X quang qui öôùc laø moät hình coá ñònh, ta khoâng theå thay ñoåi ñöôïc gì sau khi ñaõ phoâ xaï taám phim: neáu phim chuïp ñen quaù hoaëc traéng quaù thì phaûi chuïp laïi. Trong quaù trình chuïp tröôùc khi traùng röõa phim, phaûi tuyeät ñoái khoâng ñöôïc ñeå phim nhieåm saùng vaø yeâu caàu veà phoøng toái cuõng raát chaëc cheû, neáu khoâng phim seõ hö voâ phöông cöùu chöõa.

Baõng phosphor löu tröõ töông ñöông vôùi phim, nhöng khaõ naêng chuïp laïi nhieàu laàn, ít sôï bò nhieãm saùng hôn phim qui öôùc, vaø khoâng yeâu caàu phoøng phaûi toái ñen nhö phoøng toái cuûa kyõ thuaät chuïp phim X quang coå ñieån. nhöng neân xem vôùi qua maøn hình vi tính ñeå coù theå xöû lyù hình aûnh nhö taêng ñoä contrast, ñoä ñaäm hoaëc coù theå phoùng ñaïi hình aûnh theo yù muoán, coù theå ño ñaïc caùc boä phaän vuøng muoán ño moät caùch chính xaùc. Vieäc löu tröõ caùc hình aûnh trôõ neân deã daøng do ta coù theå chöùa khoaõng 1000 hình trong 1 ñóa quang vaø vieäc truy tìm hình X quang cuûa BN cuõng nhanh choùng hôn nhieàu. Nhöng coù leõ toát nhaát cho BN laø khaõ naêng X Quang vieãn thoâng (Teleradiology) nhôø ñoù maø caùc BV nhoû coù theå göõi hình vaø hoûi yù kieán caùc chuyeân gia hình aûnh hoïc taïi caùc beänh vieän lôùn trong nöôùc vaø nöôùc ngoaøi.

Maøn hình cuûa phaàn meàm DICOM cho heä thoáng ACR-2000 cuûa haõng Lumisys.

Baát tieän cho kyõ thuaät naøy laø phaûi in thaønh phim do ñoù giaù thaønh seõ cao hôn, chöa keå ñeán vieäc maát thôøi gian in aán. Do ñoù coù moät soá yù kieán sau cho vieäc söû duïng 2 heä thoáng naøy.

1. Vieäc chuïp phim X quang coå ñieån phuø hôïp cho caùc beänh nhaân phoøng khaùm ngoaïi chaån hoaëc beänh nhaân cuûa caùc phoøng maïch tö gôõi ñeán chuïp. Caàn phaûi coù phim mang veà. Baát tieän laø khoâng theå naøo coù hình löu tröõ phim naøy. Tröø phi phaûi laøm theâm moät coâng ñoaïn nöõa laø ghi caùc hình naøy laïi baèng maùy queùt scanner hay chuïp baèng maøy aûnh kyõ thuaät soá.

2. Heä thoáng chuïp X quang ñieän toaùn neân duøng trong cho beänh nhaân thuoäc ñoái töôïng sau:

BN ñaõ nhaäp vieän vaø hoà sô beänh lyù ñaõ ñöôïc ñieän toaùn hoùa

BN ngoaïi chaån thuoäc dieän ñieàu trò maõn tính nhö tieåu ñöôøng, cao huyeát aùp... thöôøng xuyeân taùi khaùm.

BN thuoäc caùc toå chöùc coù baûo hieåm caàn coù hoà sô löu tröõ

Khaùm ngoaïi vieän caùc cô quan coâng ty vôùi soá löôïng lôùn maø hình aûnh coù theå ñöôïc löu tröõ trong caùc ñóa CD

KEÁT LUAÄN:

X quang Ñieän Toaùn laø 1 kyõ thuaät hieän ñaïi cho chuùng ta caùc hình X quang qui öôùc döôùi daïng soá. Neân lôïi theá cuûa kyõ thuaät naøy laø chuïp phim khoâng sôï hö, caùc cô quan coù theå quan saùt deã daøng hôn nhôø coù theå xöõ lyù qua phaàn meàm vi tính, khaû naêng laøm giaõm lieàu xaï cuõng nhö tieát kieäm baïc (töø phim Xquang coå ñieån) cuõng ñöôïc noùi ñeán, vaø quan troïng nhaát laø Hình aûnh hoïc vieãn thoâng (Teleradiology). Nhöõng baát tieän cuûa kyõ thuaät naøy laø söï khoù thay ñoåi 1 taäp quaùn ñaõ coù hôn 100 naêm laø phaûi coù 1 taám phim X quang vaø hoäp ñeøn xem phim thay vì xem phim treân maøn hình maùy vi tính. Moät ñoøi hoûi khaùc cuõng khaù quan troïng laø beänh vieän caàn phaûi ñöôïc ñieän toaùn hoùa vôùi moät heä thoáng maïng toát ñeã coù theå xem hình aûnh, löu tröõ cuõng nhö truy tìm.